Το κάψιμο στην ούρηση, η συχνή ανάγκη για τουαλέτα ή ένας ξαφνικός πυρετός μπορεί να είναι σημάδια ουρολοίμωξης. Στους άνδρες οι ουρολοιμώξεις είναι λιγότερο συχνές σε σχέση με τις γυναίκες, όταν όμως εμφανιστούν χρειάζονται σωστή αξιολόγηση.
Ο λόγος είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να υπάρχει κάποιος παράγοντας που ευνοεί τη λοίμωξη. Ένας διογκωμένος προστάτης, για παράδειγμα, μπορεί να εμποδίζει την κύστη να αδειάζει καλά. Ένας λίθος, ένα στένωμα της ουρήθρας ή η παρουσία ουροκαθετήρα μπορούν επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο.
Η ουρολοίμωξη στους άνδρες αντιμετωπίζεται συνήθως αποτελεσματικά. Σημασία έχει να εντοπιστεί το σημείο της λοίμωξης, να δοθεί η κατάλληλη θεραπεία και, όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενα επεισόδια, να διερευνηθεί αν υπάρχει κάποια αιτία που τα ευνοεί.
Τι είναι η ουρολοίμωξη;
Ουρολοίμωξη ονομάζουμε τη λοίμωξη που εμφανίζεται σε κάποιο σημείο του ουροποιητικού συστήματος. Στον άνδρα, ωστόσο, οι λοιμώξεις μπορεί να αφορούν και όργανα του γεννητικού συστήματος που συνδέονται στενά με τη λειτουργία του ουροποιητικού.
Ανάλογα με το σημείο που έχει προσβληθεί, η λοίμωξη παίρνει διαφορετική ονομασία. Όταν αφορά την ουροδόχο κύστη ονομάζεται κυστίτιδα, όταν αφορά τον προστάτη προστατίτιδα, ενώ η λοίμωξη του νεφρού ονομάζεται πυελονεφρίτιδα.
Αν η λοίμωξη εντοπίζεται στην ουρήθρα, μιλάμε για ουρηθρίτιδα. Στο ουρογεννητικό σύστημα μπορεί επίσης να εμφανιστούν λοιμώξεις του όρχεως ή της επιδιδυμίδας, όπως η ορχίτιδα και η επιδιδυμίτιδα.
Η διάκριση έχει σημασία, καθώς τα συμπτώματα, οι εξετάσεις που μπορεί να χρειαστούν και η θεραπεία διαφέρουν ανάλογα με το όργανο που έχει προσβληθεί.
Οι περισσότερες βακτηριακές ουρολοιμώξεις προκαλούνται από μικρόβια που εισέρχονται από την ουρήθρα και προχωρούν προς το ουροποιητικό. Ένα από τα συχνότερα μικρόβια είναι το Escherichia coli, γνωστό και ως κολοβακτηρίδιο.
Ουρολοίμωξη στους άνδρες – Συμπτώματα
Τα συμπτώματα διαφέρουν ανάλογα με το σημείο και τη βαρύτητα της λοίμωξης.
Συχνά μπορεί να εμφανιστούν:
- κάψιμο ή πόνος κατά την ούρηση,
- συχνουρία,
- έντονη και ξαφνική ανάγκη για ούρηση,
- μικρή ποσότητα ούρων κάθε φορά,
- αίσθημα ότι η κύστη δεν άδειασε πλήρως,
- θολά ή δύσοσμα ούρα,
- αίμα στα ούρα,
- πόνος ή βάρος χαμηλά στην κοιλιά.
Σε ορισμένους άνδρες συνυπάρχουν αδύναμη ροή ούρων ή δυσκολία στην έναρξη της ούρησης.
Όταν υπάρχουν τέτοια συμπτώματα, χρειάζεται να εξεταστεί αν υπάρχει παράλληλα κάποιο πρόβλημα που δυσκολεύει την αποβολή των ούρων, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη.
Πότε ο πυρετός και ο πόνος χρειάζονται μεγαλύτερη προσοχή;
Δεν έχουν όλες οι λοιμώξεις την ίδια βαρύτητα.
Πυρετός, ρίγη, έντονη καταβολή, ναυτία ή έμετοι μπορεί να δείχνουν ότι η λοίμωξη δεν περιορίζεται στην ουροδόχο κύστη.
Ο πόνος στη μέση ή στο πλάι μπορεί να σχετίζεται με πυελονεφρίτιδα, δηλαδή λοίμωξη του νεφρού. Αντίστοιχα, πυρετός μαζί με πόνο στο περίνεο και δυσκολία στην ούρηση μπορεί να εμφανιστεί σε οξεία προστατίτιδα.
Σε αυτές τις περιπτώσεις χρειάζεται άμεση ιατρική εκτίμηση και όχι αναμονή μέχρι να υποχωρήσουν τα συμπτώματα από μόνα τους.
Τι προκαλεί ουρολοίμωξη στους άνδρες;
Μια ουρολοίμωξη μπορεί να εμφανιστεί χωρίς να υπάρχει κάποιο άλλο ουρολογικό πρόβλημα. Υπάρχουν όμως καταστάσεις που αυξάνουν την πιθανότητά της.
Μεταξύ αυτών είναι:
- η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη,
- η ατελής κένωση της ουροδόχου κύστης,
- οι λίθοι στο ουροποιητικό,
- το στένωμα της ουρήθρας,
- η παρουσία ουροκαθετήρα,
- πρόσφατοι ουρολογικοί χειρισμοί,
- διαταραχές της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης,
- ο σακχαρώδης διαβήτης,
- καταστάσεις που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ποσότητα ούρων που παραμένει στην κύστη μετά την ούρηση. Όταν η κύστη δεν αδειάζει καλά, δημιουργούνται ευνοϊκότερες συνθήκες για την ανάπτυξη μικροβίων.
Ουρολοίμωξη και προστάτης: ποια είναι η σχέση;
Ο προστάτης μπορεί να συνδέεται με τις ουρολοιμώξεις με περισσότερους από έναν τρόπους.
Στην καλοήθη υπερπλασία του προστάτη μπορεί να δυσκολεύεται η έξοδος των ούρων από την κύστη. Αν παραμένει σημαντική ποσότητα ούρων μετά την ούρηση, αυξάνεται η πιθανότητα ανάπτυξης μικροβίων και επαναλαμβανόμενων λοιμώξεων.
Από την άλλη πλευρά, η ίδια η λοίμωξη μπορεί να αφορά τον προστάτη. Τότε πρόκειται για προστατίτιδα.
Η οξεία βακτηριακή προστατίτιδα μπορεί να προκαλέσει υψηλό πυρετό, ρίγη, πόνο στο περίνεο, έντονη ενόχληση και δυσκολία στην ούρηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να παρουσιαστεί ακόμη και αδυναμία ούρησης.
Για αυτό η εντόπιση της λοίμωξης έχει ουσιαστική σημασία για τη θεραπεία.
Το κάψιμο στην ούρηση σημαίνει πάντα ουρολοίμωξη;
Όχι απαραίτητα.
Το κάψιμο κατά την ούρηση είναι ένα συχνό σύμπτωμα ουρολοίμωξης, μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε άλλες καταστάσεις.
Η ουρηθρίτιδα, για παράδειγμα, προκαλεί συχνά δυσουρία και μπορεί να συνοδεύεται από έκκριμα από την ουρήθρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις σχετίζεται με σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη.
Για αυτό δεν είναι σωστό να θεωρεί κανείς ότι κάθε κάψιμο είναι μια απλή κυστίτιδα ή να ξεκινά μόνος του αντιβίωση χωρίς να έχει προηγηθεί διάγνωση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διερεύνηση ξεκινά από τα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό και την κλινική εξέταση.
Η γενική εξέταση ούρων μπορεί να δείξει στοιχεία φλεγμονής ή άλλες μεταβολές που συμβαδίζουν με λοίμωξη. Πολύ σημαντική εξέταση είναι η καλλιέργεια ούρων με αντιβιόγραμμα.
Η καλλιέργεια δείχνει αν υπάρχει μικρόβιο και ποιο είναι αυτό. Το αντιβιόγραμμα δίνει πληροφορίες για τα αντιβιοτικά στα οποία είναι ευαίσθητο.
Όπου είναι δυνατόν, η καλλιέργεια πρέπει να λαμβάνεται πριν από την έναρξη αντιβιοτικής αγωγής, καθώς η προηγούμενη λήψη αντιβιοτικού μπορεί να επηρεάσει το αποτέλεσμα.
Όταν υπάρχουν στοιχεία που κατευθύνουν προς προστατίτιδα, ο εργαστηριακός έλεγχος μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να συμπληρωθεί και με καλλιέργεια σπέρματος.
Δεν χρειάζεται κάθε άνδρας με ένα μεμονωμένο επεισόδιο να υποβληθεί σε εκτεταμένο απεικονιστικό έλεγχο.
Υπερηχογράφημα ή άλλες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις, υποψία λίθου ή απόφραξης, σημαντικό υπόλειμμα ούρων ή όταν η πορεία της λοίμωξης δεν είναι η αναμενόμενη.
Πώς αντιμετωπίζεται η ουρολοίμωξη στους άνδρες;
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το σημείο όπου εντοπίζεται η λοίμωξη, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και τα αποτελέσματα των εξετάσεων.
Στις βακτηριακές λοιμώξεις συνήθως χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή. Το κατάλληλο αντιβιοτικό και η διάρκεια της θεραπείας δεν είναι ίδια σε όλες τις περιπτώσεις.
Διαφορετική αντιμετώπιση μπορεί να χρειάζεται μια κυστίτιδα, μια προστατίτιδα ή μια πυελονεφρίτιδα. Όταν είναι διαθέσιμο το αντιβιόγραμμα, η θεραπεία μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα με το μικρόβιο που έχει απομονωθεί.
Αν υπάρχει παράλληλα απόφραξη της ροής των ούρων, λίθος ή άλλο ουρολογικό πρόβλημα, μπορεί να χρειάζεται να αντιμετωπιστεί και αυτό.
Γιατί δεν πρέπει να παίρνουμε μόνοι μας αντιβίωση;
Η αυθαίρετη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να δυσκολέψει αντί να βοηθήσει την αντιμετώπιση μιας ουρολοίμωξης.
Το αντιβιοτικό που επιλέγεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση μπορεί να μην είναι αποτελεσματικό απέναντι στο συγκεκριμένο μικρόβιο. Μπορεί επίσης να μειώσει προσωρινά τα συμπτώματα χωρίς να έχει αντιμετωπιστεί σωστά η λοίμωξη.
Επιπλέον, η άσκοπη χρήση αντιβιοτικών ευνοεί την ανάπτυξη ανθεκτικών μικροβίων. Αν ληφθεί αντιβίωση πριν από την καλλιέργεια, μπορεί επίσης να γίνει δυσκολότερος ο εντοπισμός του μικροβίου που προκάλεσε τη λοίμωξη.
Θετική καλλιέργεια χωρίς συμπτώματα σημαίνει πάντα ότι χρειάζεται θεραπεία;
Όχι.
Μερικές φορές ανιχνεύονται βακτήρια στα ούρα χωρίς να υπάρχουν συμπτώματα. Η κατάσταση αυτή ονομάζεται ασυμπτωματική βακτηριουρία.
Η παρουσία μικροβίου στην καλλιέργεια δεν σημαίνει από μόνη της ότι χρειάζεται πάντοτε αντιβιοτική θεραπεία. Η απόφαση εξαρτάται από την περίπτωση και από συγκεκριμένες ιατρικές ενδείξεις.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ασθενείς με ουροκαθετήρα, στους οποίους η παρουσία βακτηρίων στα ούρα είναι συχνή και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει ενεργή λοίμωξη.
Γιατί μπορεί να επανεμφανίζεται η ουρολοίμωξη;
Όταν οι λοιμώξεις επαναλαμβάνονται, δεν αρκεί να αντιμετωπίζεται κάθε επεισόδιο ξεχωριστά.
Χρειάζεται να αναζητηθεί ο λόγος για τον οποίο το πρόβλημα επιστρέφει.
Πιθανές αιτίες είναι:
- καλοήθης υπερπλασία προστάτη με σημαντικό υπόλειμμα ούρων,
- λίθος στο ουροποιητικό,
- στένωμα της ουρήθρας,
- χρόνια βακτηριακή προστατίτιδα,
- διαταραχή της λειτουργίας της ουροδόχου κύστης,
- ουροκαθετήρας ή άλλο ξένο σώμα στο ουροποιητικό.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπεία της λοίμωξης αποτελεί μόνο ένα μέρος της αντιμετώπισης. Αν υπάρχει κάποιος παράγοντας που ευνοεί τις υποτροπές, χρειάζεται να αξιολογηθεί και αυτός.
Πότε πρέπει ένας άνδρας να απευθυνθεί άμεσα σε γιατρό;
Ορισμένα συμπτώματα χρειάζονται γρήγορη ιατρική αξιολόγηση.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν:
- υψηλός πυρετός ή ρίγη,
- έντονος πόνος στη μέση ή στο πλάι,
- αδυναμία ούρησης,
- εμφανές αίμα στα ούρα,
- έντονος πόνος στο περίνεο,
- επίμονοι έμετοι,
- έντονη αδυναμία ή γενική επιδείνωση,
- συμπτώματα που επιμένουν ή χειροτερεύουν παρά τη θεραπεία.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι σωστό να περιμένει κανείς απλώς να υποχωρήσουν τα συμπτώματα.
Μπορούν να προληφθούν οι ουρολοιμώξεις;
Δεν είναι δυνατό να προληφθεί κάθε ουρολοίμωξη, υπάρχουν όμως ορισμένες συνήθειες που βοηθούν.
Η επαρκής πρόσληψη υγρών, εφόσον δεν υπάρχει ιατρικός περιορισμός, συμβάλλει στη φυσιολογική παραγωγή και αποβολή των ούρων. Καλό είναι επίσης να μην αναβάλλεται η ούρηση για πολλές ώρες.
Στους άνδρες με επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, ωστόσο, μεγαλύτερη σημασία έχει να εντοπιστεί τυχόν υποκείμενο ουρολογικό πρόβλημα.
Η αντιμετώπιση μιας απόφραξης, ενός λίθου ή σημαντικού υπολείμματος ούρων μπορεί να είναι καθοριστική για τη μείωση των νέων επεισοδίων.
Όταν η ουρολοίμωξη επανέρχεται, χρειάζεται να βρεθεί η αιτία
Η ουρολοίμωξη στους άνδρες μπορεί να είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Όταν όμως επαναλαμβάνεται, χρειάζεται πιο ολοκληρωμένος ουρολογικός έλεγχος.
Ο Παναγιώτης Ρουμπέσης, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος, αξιολογεί σε αυτές τις περιπτώσεις όχι μόνο τα αποτελέσματα της καλλιέργειας, αλλά και τη λειτουργία της ούρησης, τον προστάτη, την κένωση της ουροδόχου κύστης και την πιθανότητα να υπάρχει λίθος, στένωμα ή άλλη αιτία που ευνοεί τις λοιμώξεις.
Στόχος δεν είναι μόνο να υποχωρήσει το τρέχον επεισόδιο, αλλά να διερευνηθεί, όπου χρειάζεται, γιατί εμφανίστηκε και πώς μπορεί να μειωθεί η πιθανότητα υποτροπής.
Η ουρολοίμωξη στους άνδρες μπορεί να εκδηλωθεί με κάψιμο στην ούρηση, συχνουρία και έντονη ανάγκη για ούρηση. Ανάλογα με το όργανο που έχει προσβληθεί, μπορεί να πρόκειται για κυστίτιδα, προστατίτιδα, πυελονεφρίτιδα ή άλλη λοίμωξη του ουρογεννητικού συστήματος.
Στις περισσότερες περιπτώσεις η αντιμετώπιση είναι αποτελεσματική, αρκεί να γίνει σωστή διάγνωση και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία.
Ιδιαίτερα όταν οι λοιμώξεις επανέρχονται, όταν υπάρχει δυσκολία στην ούρηση ή όταν συνυπάρχουν πυρετός και έντονος πόνος, χρειάζεται ουρολογικός έλεγχος.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αντιμετωπιστεί το μικρόβιο, αλλά να διαπιστωθεί αν υπάρχει κάποιος παράγοντας που ευνοεί τη λοίμωξη και χρειάζεται επίσης αντιμετώπιση.
