ΟΡΙΣΜΟΣ

Υπογονιμότητα είναι η ανικανότητα ενός σεξουαλικά ενεργού ζεύγους να επιτύχει εγκυμοσύνη στη διάρκεια ενός έτους ελεύθερων σεξουαλικών επαφών.

ΑΙΤΙΑ

  • Συγγενείς παράγοντες ( κρυψορχία,δυσγενεσία όρχεων)
  • Επίκτητες ουρογεννητικές ανωμαλίες ( αποφράξεις )
  • Λοιμώξεις ουροποιητικού
  • Αύξηση θερμοκρασίας οσχέου ( κιρσοκήλη )
  • Ενδοκρινικές διαταραχές
  • Γενετικές ανωμαλίες
  • Ανοσολογικοί παράγοντες
  • Συστηματικά νοσήματα
  • Εξωγενείς παράγοντες (φάρμακα, τοξίνες, ακτινοβολία )
  • Ιδιοπαθής

Α. ΠΡΟ-ΟΡΧΙΚΑ

  • Διαταραχές υποθαλαμικής λειτουργίας
  • Διαταραχές υποφυσιακής λειτουργίας
  • Λοιπές ορμονικές διαταραχές

Β. ΟΡΧΙΚΑ

  • Χρωμοσωμιακές ανωμαλίες
  • Απλασία σπερματικού επιθηλίου
  • Μυοτονική δυστροφία
  • Αμφοτερόπλευρη ανορχία
  • Germ cell arrest syndrome
  • Ανωμαλίες σπερματοζωαρίων
  • Γοναδοτοξικοί παράγοντες
  • Διάφορες παθήσεις όρχεων
  • Κιρσοκήλη

Γ. ΜΕΤΑ-ΟΡΧΙΚΑ

  • Απόφραξη αποχετευτικής οδού σπέρματος
  • Δυσπλασία αποχετευτικής οδού σπέρματος
  • Διαταραχές εκσπερμάτισης
  • Διαταραχές της κινητικότητας και της λειτουργίας των σπερματοζωαρίων
  • Σεξουαλικές δυσλειτουργίες

ΠΡΟΓΝΩΣΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

  • Διάρκεια υπογονιμότητας
  • Πρωτοπαθής ή δευτεροπαθής υπογονιμότητα
  • Αποτελέσματα σπερμοδιαγράμματος
  • Ηλικία και γονιμότητα της συντρόφου

ΔΙΑΓΝΩΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

Η πρώτη και σημαντικότερη εξέταση είναι το σπερμοδιάγραμμα, το αποτέλεσμα του οποίου καθορίζει την περαιτέρω πορεία, και συνδυάζεται με τη φυσική εξέταση και τη λήψη ιστορικού:
α. Εφόσον είναι φυσιολογικό, δεν απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση.
β. Εφόσον είναι παθολογικό σε 2 διαδοχικές εξετάσεις , απαιτείται περαιτέρω ανδρολογική διερεύνηση.

  • Ολιγοζωοσπερμία < 15.000.000 / ml
  • Aσθενοζωοσπερμία < 32 % κινητά σπερματοζωάρια
  • Τερατοζωοσπερμία < 4 % με φυσιολογική μορφολογία

Απαραίτητος είναι κι ο έλεγχος της συντρόφου , καθώς στο 25% των περιπτώσεων υπογόνιμων ζευγαριών ανευρίσκονται ανωμαλίες και στους 2 συντρόφους.

Ιστορικό

  • Υπογονιμότητας
  • Οικογενειακό
  • Αναπτυξιακό
  • Ιατρικό / Χειρουργικό
  • Λοιμώξεις
  • Σεξουαλικό
  • Φάρμακα / Συνήθειες / Επάγγελμα

Κλινική εξέταση

  • Εξέταση σπέρματος
  • Σπερμοδιάγραμμα
  • Κ/α
  • Βιοχημικός έλεγχος

Απεικονιστικός έλεγχος :

  • U/S οσχέου
  • Διορθικό υπερηχογράφημα

Βιοψία όρχεων για :

  • Διαφορική διάγνωση μεταξύ απόφραξης και βλάβης του σπερματικού επιθηλίου , σε κάθε περίπτωση αζωοσπερμίας με φυσιολογική FSH πλάσματος.
  • Αποκλεισμό καρκινώματος in situ όρχεων ως αίτιου υπογονιμότητας.
  • Λήψη σπερματοζωαρίων για την εφαρμογή ενδοκυτταροπλασματικής μικρογονιμοποίησης (ICSI) σε ασθενείς με κλινικά αποδεδειγμένη μη αποφρακτική αζωοσπερμία.
  • Ορμονικός έλεγχος : – Μέτρηση LH, FSH, PRL, TEST, T3, T4, TSH
  • Χρωμοσωμιακός έλεγχος : – Ανάλυση καρυότυπου σε ολιγοσπερμία ( < 10 mil/ml ) με πρόθεση για ICSI.
  • Γενετικός έλεγχος σε ζευγάρια με γενετική ανωμαλία ή σε ασθενείς με δυνητικά κληρονομική ασθένεια.

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ

ΕΙΔΙΚΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Προσδιορισμός χρόνου και συχνότητας συνουσίας :

  • 48 ώρες πριν και μετά την ωορρηξία
  • Ακριβής προσδιορισμός ωορρηξίας με μέτρηση θ, LH στα ούρα, U/S ωοθηκών

ΟΡΜΟΝΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

1. Υπογοναδοτροπικός υπογογοναδισμός: Xορήγηση GnRH ή συνδυασμού hCG, hMG κι ανασυνδυασμένης FSH

2. Αδενώματα υπόφυσης και υπερπρολακτιναιμία :

  • Αγωνιστές ντοπαμίνης και σε αποτυχία αυτής ανάλογα σωματοστατίνης, ακτινοβολία ή χειρουργική εκτομή Θεραπεία λοιμώξεων
  • Αντιφλεγμονώδη
  • Αντιβιοτικά ( κυρίως δοξυκυκλίνη, μακρολίδες και κινολόνες, όχι νιτροφουραντοίνη λόγω σπερματοκτόνου δράσης )
  • Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη φυματίωση και στη μεταπαρωτιδική ορχίτιδα, στην οποία είναι αποτελεσματική η συστηματική χορήγηση ιντερφερόνης α-2β
  • Αντιμετώπιση αντισπερματικών αντισωμάτων
  • Χορήγηση κορτικοστεροειδών με αντικρουόμενα αποτελέσματα
  • Ενδομητρική σπερματέγχυση
  • Εξωσωματική γονιμοποίηση
  • Τεχνικές έκπλυσης σπέρματος

ΕΜΠΕΙΡΙΚΗ ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Στην ιδιοπαθή ανδρική υπογονιμότητα συνιστάται μόνο στις περιπτώσεις υπογοναδοτροπικού υπογοναδισμού με :

  • Αντιοιστρογόνα σε συνδυασμό με τεστοστερόνη
  • FSH
  • Αντιοξειδωτικά p.o.

ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Κιρσοκήλη :

Aπολίνωση έσω σπερματικής φλέβας :

  • Σε έφηβους με προοδευτική ορχική ανεπάρκεια κλινικά τεκμηριωμένη.
  • Σε ασθενείς με κλινικά εμφανή κιρσοκήλη, ολιγοσπερμία, μη επίτευξη εγκυμοσύνης > 2 έτη και ιδιοπαθή υπογονιμότητα στα ζευγάρια.
  • Δεν συστήνεται σε άνδρες με υποκλινική κιρσοκήλη ή φυσιολογικό σπερμοδιάγραμμα.

Kρυψορχία :

  • Xορήγηση hCG πρέπει να αποφεύγεται, καθώς μπορεί να προκαλέσει μειωμένη σπερματογένεση
  • Ορχεοπηξία σε ηλικία < 1 έτους.
  • Όταν η ορχεοπηξία γίνεται σε ενήλικα, συνιστάται διενέργεια και βιοψίας στον ίδιο χρόνο για τη διερεύνηση ύπαρξης CSI.
  • Απόφραξη εκσπερματιστικών πόρων ( όγκος σπερμ. < 1,5 ml, όξινο PH, ↓ τιμή φρουκτόζης ) : ΤUR-EjD
  • Απόφραξη σπερματικών πόρων : Eκτομή και τελικοτελική αναστόμωση.
  • Απόφραξη αυλού επιδιδυμίδας : -Tελικοτελική ή τελικοπλάγια αναστόμωση του σπερματικού πόρου με τον πόρο της επιδιδυμίδας
  • MESA ( microsurgical epididymal sperm aspiration ) και ICSI.
  • Συγγενής έλλειψη σπερματικών πόρων : Αναρρόφηση σπέρματος από την επιδιδυμίδα και τεχνητή γονιμοποίηση.
  • Τραυματισμοί νωτιαίου σωλήνα : Hλεκτροδιέγερση